Antartica

Nooit had ik ooit kunnen dromen dat ik naar Antarctica zou gaan… Zo ver weg, zo moeilijk te bereiken, zo veel geld.  Maar ik had ook nooit gedacht dat ik ooit in Chile zou wonen, en Chile is een stuk dichter bij Antarctica dan Nederland! En het is helemaal een droom als er ook nog ‘last minute’ aanbiedingen bestaan, en dat je dan alleen maar een vluchtje  Santiago – Punta Arenas hoeft te boeken om je droom op een relatief goedkope manier waar te maken. Wat een geluk!!

Dus de 2e week van januari geboekt, en op 27 januari waren we in Punta Arenas, klaar om heel vroeg op de 28e te vertrekken per vliegtuig naar King George Island (South Shetland Islands) om daar aan boord van de ‘Antarctic Dream’ te gaan.  Dit was het zogenaamde ‘Fly and Sail’ programma, zodat we de Drake Passage maar één keer over hoefden te steken, scheelt weer een paar dagen. En ons geluk kon toen nog niet op… Toen we met zijn 29-en op het vliegveld van Punta Arenas stonden om met DAP te vliegen, vroegen we ons af: waar zijn die andere 51 passagiers? De boot heeft immers een capaciteit van 80 personen? Nee hoor, niet volgeboekt. Dus met een bijna leeg vliegtuig had iedereen een raamplaatsje en was het genieten van de uitzichten. Na 2 uur landden we op KGI, op de Chileense Research Base. Koud! Rond de 5 graden, en blij dat de reisleiding ons had aangeraden een warme jas aan te doen. Na een wandelingetje van 2 km of zo via de Russische Research Base, lagen onze zodiacs klaar en werden we naar de boot gevaren – ons ‘huis’ voor de komende 7 nachten, met opgewaardeerde hutten!

Toerisme in Antarctica is aan strenge regels gebonden die zijn overeengekomen door de International Association of Antarctica Tour Operators (IAATO).  Ten eerste is vrijwel al het toerisme per boot: vooral kleine en middelgrote boten (alleen in het midden van het continent, bij de eigenlijke zuidpool, is toerisme ‘op het land’.) De vaarroutes zijn beperkt tot het noordelijke en midden gedeelte van de ‘Antarctic Peninsula’. Er mogen nooit meer dan 100 passagiers tegelijk aan land.  Voordat je aan land gaat en als je van land komt, moeten je laarzen gedesinfecteerd worden. Er mag geen eten worden mee genomen aan land. Al deze regels (en nog veel meer) zorgen ervoor dat de natuur werkelijk ongerept blijft.

De IAATO zorgt er ook voor dat er nooit twee schepen ergens tegelijk aankomen, zodat je altijd het rijk voor je alleen hebt.

Eenmaal aan boord van de ‘Antarctic Dream’ kregen we onze hutten toegewezen. Eenvoudig, maar goed geoutilleerd en met de upgrade hadden we een mooi groot raam. Grappig feit voor de Nederlanders: de Antarctic Dream is in 1957 in Haarlem gebouwd, daarna verkocht aan het Chileense leger. De boot was comfortabel maar verre van luxueus. Hetzelfde gold voor de maaltijden aan boord: eenvoudig maar goed eten, maar zeker geen haute cuisine. Maar daar kwamen we ook niet voor…

Dus op zaterdag 28 januari om 13.00 waren we aan boord, en de boot vertrok meteen: richting Weddell Sea! Alweer geluk, want de meeste boten gaan nooit naar de  oostkant van de Antarctic Peninsula. Maar doordat het ijs redelijk open was die week, vond de kapitein het verantwoord om er doorheen te varen. Helaas hadden we die middag ook een safety drill en een lazing over de IAATO regels, want het liefst hadden we alleen buiten op het dek gestaan met onze verrekijkers en fototoestellen. Het was zo onwezenlijk en zo prachtig: de ‘table ice bergs’: enorme zoetwater ijsbergen die door het water dreven, schitterend, in de zon. Daarbij zwommen walvissen, pinguins en zeehonden om de boot heen. Hoe dieper we de Weddell zee invoeren, hoe meer ‘pack ice’ er op het water lag: zoutwater ijs dat gevormd wordt door het vriezen van de zee. Het was windstil, de ijsformaties hadden schitterende vormen en kleuren in de ondergaande zon en staken mooi af bij de donkere luchten in de achtergrond. De boot voer heel langzaam door het pack ice… dit was echt het Antarctica van mijn dromen, net een sprookje.

De volgende dag begon met een bezoek aan Devil’s Island. Het is koud in de zodiacs in Antarctica om 5 uur!! Maar ontzettend de moeite waard: een gigantische kolonie van Adelie pinguins wachtte op ons. Het is prachtig om te zien hoe dicht je bij de pinguins kan komen. De regel is dat je minstens 5 meter afstand moet houden van een pinguin, maar omdat de penguin in Antarctica niet wordt bedreigd door de mens, zijn ze absoluut niet bang en komen ze op je af. Dus die 5 meter regel is nauwelijks te handhaven. We hadden een mooie wandeling – redelijk steil de berg op om via een andere kant weer de kolonie in te komen. Ook waren er ‘Brown Skuas’: vogels die op penguin kuikens azen. Daarom werken de kolonies als een ‘crèche’: als de ouders vissen, letten andere ouders op alle kuikens en vice versa.

Na het ontbijt weer de zodiac in en deze keer naar Vega island, waar we mooie watervallen, schitterende ijsbergen – met en zonder pinguins – gletchers en zeeleeuwen konden bewonderen. Het weer was weer schitterend, zon en stralend blauwe hemel. Het water is zo helder, het leek de Caraibische zee wel als je even niet naar de ijsschotsen keek.

Dezelfde middag nog de hut van Nordenskjöld bezocht. Een ongelooflijk verhaal over één van de meest interessante excursies naar Antarctica (in 1901) (http://www.south-pole.com/p0000091.htm). Daarnaast lekker gewandeld op het strand en interessante fosielen gezien.

Die avond voeren we de Weddell zee weer uit, richting de westkust van de Antarctic Peninsula. Weer schitterende ijsschotsen en ijsbergen in een gouden zonsondergang. En een serene rust…

De dag erop weer om 5 uur op om naar Gourdin Island te gaan. We werden verwelkomd door een stuk of 10 mannelijke zeeleeuwen – ze waren al terug van de South Shetland Islands omdat het paren ‘mislukt’ was – dus ze zitten nog boordevol met testosterone en daarom zijn ze redelijk agressief maar vooral onvoorspelbaar – niet te dicht in de buurt komen dus!

Gourdin Island is speciaal omdat er 3 pinguïn kolonieën zijn die door elkaar heen leven: de Adelies, de Gentoos en de Chinstrap pinguïns. In de tijd dat wij in Antarctica waren, zijn de jongen rond 9 weken oud en verliezen ze hun donsvacht en krijgen ze langzaam de zwart-witte zwemvacht van de volwassen pinguïns. Wij zagen ook nog pinguïns met echt jonge kuikens en zelfs nog broedende vogels, maar deze kuikens hebben geen kans om te overleven. Het zal te koud zijn voordat ze hun zwemvacht krijgen.

‘s Middags een prachtig eiland bezocht: Astrolabe Island. Het is een ontzettend mooie tocht in de zodiac om er te komen, met kristalhelder water, klippen met nesten, en uiteraard weer de ijsschotsen met hun witte en blauwe kleuren. Astrolable Island heeft een rustige baai waar verschillende soorten zeehonden en zeeleeuwen heerlijk lui op ijschotsen en op het strand liggen te luieren en te zonnen. Het is echt geweldig om te zien hoe die beesten intens kunnen uitrusten van het vissen. Een beetje gapen, omrollen, een oog open, dan weer dicht, wat krabben…

Op Astrolabe Island hebben we een redelijke zware klim over een sneeuwveld gemaakt naar de ‘Dragon’s Teeth’, vanuit waar we een fantastic uitzicht hadden.

‘s Avonds, na het eten, net als je even wil gaan uitrusten, kletsen of je logbook wil bijwerken met een kop thee of een glas rode wijn in de dining room, kwam er een omroep van de kapitein dat er orka’s in zicht waren. Motor uit, schip rustig laten dobberen. Geweldig mooi zoals die orka’s zich voortbewogen en hoe de vinnen zich door het water scheren. Langzaam verdwenen ze uit het zicht – om gevolgd te worden door een groep bultrug walvissen! Rond de 15 machtig grote beesten, die maar om de boot heen bleven cirkelen voor zeker meer dan een uur. Hoe majestueus! Fonteinen als ze blaasten, hoge sprongen om te eten en te spelen. Het water was zo helder dat we de vinnen en staarten ontzetten goed onder water konden zien, bijna aanraken! Het was werkelijk prachtig en een fantastische ervaring.

Na alle opwinding uiteindelijk toch naar bed gegaan, om op te staan in Paradise Bay – kan het beter? Ja. Ik deed de gordijnen open in de hut en het eerste wat ik zag, net als de dag ervoor, waren pinguïns op een dobberende ijsschots. Wat is Antarctica toch mooi! Paradise Bay was schitterend. Gletchers, gletchers en nog eens gletchers, allemaal rondom een baai. De crevasses, vallende stukken ijs, ijspegels, ijsgrotten, ijsspelonken en de weerspiegeling hiervan deden me denken aan een sprookjesland, bijna feeëriek. In een serene stilte uiteraard… met af en toe het geluid van afbrekende gletcherstukken die in het water vielen. We dobberden rond in onze zodiacs en probeerden deze momenten nooit meer los te laten, in dit amphitheater van ijs.  De ene baai is nog schitterender dan de andere in Antarctica!

We gingen aan land bij een oude Argentijnse basis  - onze eerste en enige continentale landing! – en moesten door een dik pak sneeuw een steile berg beklimmen. Niet zo heel hoog, maar in de hitte van de zon en de diepe sneeuw toch  wel vermoeiend! Maar we hadden daarna ook wel een voortreffelijk uitzicht. Helaas kwam er op een gegeven moment een mega-schip van de Holland America Lijn aan. Die passagiers mogen alleen maar kijken, en nooit van het schip af! Het loont om wat meer geld uit te geven en met een klein schip naar Antarctica te gaan. Dat besef je wel als je op een bergtop zit om van de omgeving te genieten.

Helaas moesten plannen gewijzigd worden omdat er slecht weer op komst was, en gingen we naar Wilhelmina Bay in plaats van Spigot Point. Dus helaas geen continentale landing meer. In Wilhelmina Bay ligt het wrak van een walvisvaarder uit 1916, die daar is gestrand nadat er brank uitbrak op het schip. Walvisolie was in die tijd zoveel waard dat het beter was de olie te redden dan het schip te redden! Na nog meer ijsformaties en zeehonden te hebben gezien werd het erg koud en het ging het waaien, dus lekker weer naar het warme schip!

De laatste dag in Antarctica… We kwamen vroeg aan in Deception Island: een baai omringd door een gezonken kraterrand. Dus in feite vaar je de krater in door een nauwe ingang (heel toepasselijk Neptune’s Bellow genoemd) en kan de boot heel beschut liggen. Om deze reden was het vroeger ook een walvisverwerkingsplaats. Er staan nog steeds wat oude vervallen gebouwen en blijkbaar liggen er honderden walvisskeletten op de bodem van de krater.  Om 5 uur weer de zodiacs in (laat je niet afschrikken door al die vroege ochtenden, het is allemaal de moeite waard!). om, na een wandeling naar de top van de krater waar we de Drake Passage konden zien, een heuze duik in het ijskoude water van Antarctica te nemen. De temperatuur meette 1 graad…  Laarzen uit, jassen uit, skibroeken uit, de tig wat lagen daaronder uit… en bibberen!!! Rennend het water in, om na 2 seconden terug te rennen naar de branding, waar door thermale activiteiten (het is tenslotte een vulkaan…) het zand heerlijk warm is. Maar wel maar voor stukje van 1.5 meter en je moet je echt in de modder graven. Dus dat was heerlik liggen in het zeewater van Antarctica, totdat we er weer uit gingen… Koud!! Het leek wel op een middag skieën in La Parva – alhoewel dat denk ik warmer is.

Na nog een wandeling aan de andere kant van Deception Island, zat het er alweer op… Langzaam voeren we langs spectaculaire uitzichten op de South Shetland Islands de Drake Passage op. We hadden er veel over gehoord: de wildste zee van de wereld, waar 3 oceanen en een warme en koude stroom bij elkaar komen. Waar veel wind is. Wie heeft niet van het beruchte Kaap Hoorn gehoord? Nou, dat zal wel meevallen, dachten we. Maar rond 17.00 uur waren de eerste deiningen te voelen, en de eerste lijkbleke gezichten te zien. Passagiers zaten rustig op de bank, proberen de draaiende magen te accepteren Nou, dat ging niet lang goed. De dokter begon zeeziekte tabletten uit te delen alsof het snoepjes waren. Iets te laat, denk ik… Blijkbaar moeten ze ingenomen voordat je je misselijk voelt. De golven werden alleen maar hoger, de wind alleen maar sterker. De helft van de passagiers was nergens meer te vinden. En dit moest nog twee dagen duren!

Op donderdag was het windkracht 8. Lopen was niet mogelijk zonder je heel goed vast te houden. Glazen, borden, stoelen vielen op de grond. Zulke hoge golven had ik nog nooit gezien.  Het schip werdt omhoog gestuwd door de enorme golven en klapte dan weer omlaag, uren achter elkaar. Maar de kapitein bleef rustig, altijd een goed teken. De oversteek was iets wilder dan normaal, maar blijkbaar is het altijd wel ‘roerig’ zullen we maar zeggen.

En ineens was het over… Na 2 dagen wilde zee werd het kalm. Ondertussen hadden we veel presentaties gehad over de fauna en geologie van Antarctie en waren we nog meer wijzer geworden. Gedurende de hele week waren er rond de 10 presentaties gegeven, dus nog een educatieve vakantie ook!

Na een afscheidsdiner voor de haven van Ushaia werden er logboeken, foto’s en mooie jassen uitgedeeld.  Ook al was er een uitgelaten feeststemming, er was ook een beetje een gevoel van nostalgie, want naar Antarctica reizen doen de meeste mensen maar één keer in hun leven. En te weten dat je die prachtige, ongerepte natuur van water, ijs en aangename eenzaamheid nooit meer zult zien… dat was pas echt afscheid nemen.

Muriel Spoorenberg